Een nalatenschap verwerpen: hoe werkt dat?

Een erfenis gaat vaak gepaard met heel wat vragen. Wat als er ook schulden zijn? Wat als je de erfenis liever doorspeelt aan je kinderen? Of wat als je om persoonlijke redenen niets wil ontvangen? Weet dat je als erfgenaam niet verplicht bent om een nalatenschap te aanvaarden: je kan die ook verwerpen. In deze blog leggen we alle opties uit en zoomen we in op wat verwerpen precies inhoudt.

Drie keuzemogelijkheden

Wanneer iemand overlijdt en jij erfgenaam bent, heb je drie mogelijkheden. Je kan de nalatenschap zuiver aanvaarden, ze aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving of ze verwerpen. Welke keuze je ook maakt, ze is in principe onomkeerbaar.

Zuiver aanvaarden

Als je een erfenis zuiver aanvaardt, hoef je niets te doen. Je erft alles, ook de schulden van de overledene, zelfs als die groter zijn dan de bezittingen. In dat geval betaal je de schulden dus met je eigen geld.

Let wel op: je kan een erfenis ook stilzwijgend aanvaarden. Elke handeling die ondubbelzinnig aangeeft dat je de erfenis opneemt, geldt als aanvaarding. Denk aan de woning leegmaken, geld overschrijven van de rekening van de overledene naar de jouwe of goederen uit de nalatenschap gebruiken of verkopen. De begrafenis regelen en betalen telt dan weer niet als een daad van aanvaarding.

Ben je niet zeker wat je wel of niet mag doen, neem dan contact op met een notaris voor je iets onderneemt. Want eens je de erfenis (stilzwijgend) aanvaard hebt, kan je die niet meer verwerpen als later blijkt dat er toch schulden zijn.

Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving

Weet je niet zeker hoe groot de schulden van de overledene zijn? Dan kan je aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. De notaris maakt dan een inventaris van alle bezittingen en schulden van de erfenis. Op basis daarvan kan je een geïnformeerde beslissing nemen.

Als je ervoor kiest om de erfenis te aanvaarden en de schulden zijn groter dan de bezittingen, dan hoef je het verschil niet bij te passen met je eigen geld. In het slechtste geval erf je dus niets, maar betaal je ook niets bij. Je moet wel zelf de kosten voor de procedure en de eventuele erfbelasting betalen. Deze keuze maak je via een verklaring bij de notaris.

Verwerpen

Bij verwerping doe je volledig afstand van de erfenis. Je ontvangt niets, maar bent ook nergens voor aansprakelijk. Geen schulden, geen erfbelasting (en dus ook geen aangifte van de nalatenschap) en geen verdere betrokkenheid bij de afwikkeling van de erfenis.

Ook verwerpen doe je door een verklaring af te leggen bij een notaris. Let wel op: als je als ouder verwerpt, erven je kinderen in jouw plaats. Wil je dat vermijden, dan kan het zinvol zijn om met de hele familie te verwerpen.

Wanneer is verwerpen zinvol?

• De erfenis bevat meer kosten dan baten. Dat is de meest voor de hand liggende reden. Als je zeker weet dat de schulden de bezittingen overschrijden, hoef je niet te wachten op een boedelbeschrijving. Je kan meteen verwerpen.
• Je wil de erfenis doorgeven aan je kinderen. Een ouder kan zijn erfdeel verwerpen, zodat de eigen kinderen in de plaats komen. Zij ontvangen dan het deel van de ouder.
• Om persoonlijke redenen. Soms wil je niets meer te maken hebben met de overledene of met de andere erfgenamen. Ook dan is verwerpen een geldige keuze.

Hoe verwerp je een nalatenschap?

Verwerpen kan enkel via een verklaring van verwerping bij de notaris. Die registreert de verklaring in het Centraal Erfrechtregister. Vanaf dat moment staat je keuze officieel vast. De daarbij horende akte komt ook automatisch terecht in je persoonlijke digitale kluis op Izimi, het platform van de Belgische notarissen.

Hoeveel tijd heb je om te verwerpen?

Er is geen wettelijke termijn, maar je wacht best niet te lang. Zolang je geen formele verwerping hebt gedaan, kan je per ongeluk de erfenis stilzwijgend aanvaarden. Als jij overlijdt zonder je keuze gemaakt te hebben, dreigen je kinderen ook in jouw plaats erfgenaam te worden van een nalatenschap die ze misschien liever niet wilden.

Wat kost het verwerpen van een nalatenschap?

Verwerpen kan volledig gratis gebeuren als de erfenis niet meer bedraagt dan 6.093,20 euro. De notaris vraagt dan geen ereloon. Is de erfenis groter, dan zijn er wel notariskosten verbonden aan de akte. De beslissing van meerdere erfgenamen kan wel opgenomen worden in dezelfde akte, wat de kosten beperkt.

Wat als minderjarige kinderen erven?

Een minderjarige is handelingsonbekwaam. Dat wil zeggen dat die geen juridische handelingen mag stellen zonder tussenkomst van zijn wettelijke vertegenwoordiger. Bij het verlies van een ouder (of andere naaste) is dat meestal de overlevende ouder. Ook een erfenis aanvaarden of verwerpen valt hieronder.

Voor minderjarigen gelden dezelfde opties als voor volwassenen: zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving of verwerpen. De overlevende ouder moet daarvoor wel een machtiging vragen aan de vrederechter, om de belangen van het kind te beschermen. 

Als overlevende ouder moet je namelijk altijd motiveren waarom je een erfenis in naam van je kind wil aanvaarden of verwerpen. Je kan bijvoorbeeld geen erfenis weigeren omdat je een slechte band had met je ex-partner. De belangen van het kind staan altijd voorop.

Sommige ouders denken dat ze een erfenis voor hun kind verwerpen door ze zelf te verwerpen. Het omgekeerde is waar. Als je als ouder een erfenis verwerpt, komen je kinderen net in aanmerking om in jouw plaats te erven. Wil je de erfenis verwerpen in naam van je kind, dan heb je dus die aparte machtiging nodig.

Na de aanvaarding van een erfenis beheert de overlevende ouder de geërfde goederen in het kader van het ouderlijk gezag. Dat betekent onder meer dat die in de geërfde woning mag wonen, onderhoudswerken mag laten uitvoeren en huurinkomsten mag innen. Voor de verkoop van de woning is opnieuw een machtiging van de vrederechter nodig.

Denk goed na voor je beslist

Verwerpen lijkt soms de gemakkelijkste keuze, maar het is een definitieve beslissing die je niet meer kan terugdraaien. Een notaris helpt je om de juiste richting te kiezen, zowel voor jouw toekomst als die van je kinderen. Laat je dus goed informeren voor je beslist.

Heb je een erfenis gekregen en twijfel je over wat je best doet? Neem contact op. Onze notarissen in Alken, Genk en Oudsbergen bepalen samen met jou wat de beste keuze is in jouw situatie.